Kalkmálning
Saga kalkefna í húsamálun
Vinsældir kalkefna í húsamálun hafa vaxið ört í mið- og norðurhluta Evrópu síðastliðin ár. Sérefni hófu að kynna þennan fallega og skemmtilega valkost fyrir Íslendingum og hafa um árabil flutt inn ítalska kalkmálningu og marmaraspartl. Boðið er upp á mikið litaúrval og leiðbeiningar um notkun.
Í gegnum aldirnar hafa hús og hýbýli í Suður-Evrópu verið máluð með kalki, bæði innandyra sem utan. Á tímum Endurreisnarinnar máluðu listamennirnir Raphael og Michaelangelo sínar ódauðlegu freskur á veggi með kalkmálningu og enn þann dag í dag má njóta litfegurðar þessara verka þó aldir hafi liðið.
Mismunandi afbrigði af kalkmálningu hafa þróast með því að blanda marmarasalla, jurtum og náttúrulegum litarefnum út í kalkið. Þannig fengust með tíð og tíma betri gæði og ólík blæbrigði í áferð og litum. Kalkmálningin er almött og dýptin í litunum algjörlega einstök og sérlega falleg. Litavalið byggist fyrst og fremst á jarðefnalitum, enda er kalkið jarðefni og eitt af elstu og endingarbestu byggingarefnunum. Litbrigðin í málningunni eru breytileg og stjórnast af birtuskilyrðum og lýsingu. Þegar litir eru valdir, þarf að hafa liti í nánasta umhverfi í huga, svo sem á húsgögnum, málverkum og innréttingum. Kalkefnin henta tvímælalaust bæði með antík- og nútímahúsgögnum og innréttingum – þau eru tímalaus.
Tvær gerðir kalkefna
Kalkefnin eru umhverfisvænar afurðir og stuðla að heilnæmu andrúmslofti þar sem þau innihalda hvorki plast- né rotvarnarefni, enda byggja þau á ævagömlum vinnsluaðferðum sem komu fram löngu fyrir tíma plast- og iðnaðarefna. Kalkefnunum okkar má skipta í tvo meginflokka; kalkmálningu og kalksparsl – eða steinefnaspartl eins og við kjósum að kalla það og leggjum þar með áherslu á að okkar spartl inniheldur ekki plast eins og þekkt er á markaðinum (þar með talið míkrósement). Báðar tegundir okkar eru hrein náttúruefni og litaðar með náttúrulegum litarefnum.
Kalkmálning er máluð á veggi líkt og plastmálning nema með stórum pensli til að fá þessa fallegu, lifandi áferð. Steinefnaspartl er til í fjölda útgáfa og eru Stuc Deco, Stuc Granito, Refine og Crustal helstar. Áferð og útlit er mismunandi eftir efnum og má leika sér á ýmsa vegu með efnin til að fá fram það útlit sem óskað er. Steinefnaspartlið er sterkara en kalkmálningin og má nota víða, t.d. á gólf, veggi og í votrými. Vinnsluaðferðin fer eftir notkunarsvæði. Kalk er mjög basískt efni og þess vegna þrífst ekki mygla, bakteríur eða sveppur í því. Efnin henta því prýðilega í rökum rýmum.
Hér fyrir neðan má lesa almenna lýsingu á notkun. Ítarlegri upplýsingar má finna í tækniblöðum hér og hjá birgjunum: Stoopen Meeus og Arte Constructo
Um noktun kalkmálningar
Grunnað
Áður en málað er með kalkmálningu þarf ætíð að grunna með sérstökum kalkgrunni – nema þegar yfirborðið er ómálaður steinn/steinefni. Þetta er gert til að kalkmálningin loði betur við og auðveldara sé að bera hana á flötinn. Einnig kemur grunnurinn í veg fyrir að viðgerðir á vegg fái annan litatón vegna mismunandi ísogseiginleika málaðs flatar og viðgerðarefna.
Kalkgrunnurinn er borinn á með rúllu eða pensli og má draga vel úr honum. Við nýmálun á spartl verður að metta spartlið með grunninum og er þá efnisnotkun meiri. Lítrinn af kalkgrunni þekur 10-12 fermetra. Látið grunninn þorna í 1-2 klst. áður en málað er með kalkmálningunni.
Listræn útkoma
Munið að það er engin rétt eða röng áferð á kalkvegg. Útkoman getur orðið mismunandi eftir litum þegar unnið er með náttúruefni, t.d. sjást pensilförin meira í dýpri litum. Málun þarf síðan ekkert endilega að vera lokið að fullu eftir tvær umferðir. Algengt er að menn taki strokur hér og þar til að ná fram rétta útlitinu, jafnvel nokkrum sinnum á mismunandi tímum. Málið er bara að vera afslappaður og skapandi þar til maður er ánægður. Hægt er að finna fullt af myndum og myndböndum sem sýna verklagið með því að slá inn leitarorðin „How to apply lime paint“ eða „How to decorate with lime paint“. HÉR er t.d. eitt þar sem Corical kalkmálningin okkar er notuð.
Kalkmálað
- Breiðið vel undir flötinn því hætt er við að efni slettist við kalkmálun.
- Forðist að skera sérstaklega að ómáluðum fleti því það gefur ólíka áferð. Notið málningarlímband og vinnið kalkið beint út frá því.
- Kalkmálningin er borin á með stórum og breiðum pensli eða þar til gerðum kalkpensli. Málið upp og niður eða takið flötinn langsum í stuttum eða löngum strokum (t.d. 60-100 cm). Einnig má krossa flötinn á handahófskenndan hátt; allt eftir því hvaða áferð verið er að sækjast eftir. Þrýstingur á pensilinn skiptir máli því ólík áferð fæst með léttum strokum og þéttum. Þynna má kalkmálningu til að léttara sé að bera hana á (t.d. 20-50% af vatni). Dökk kalkmálning er oft svolítið þykkari en ljós vegna hærra hlutfalls litarefna. Mikilvægt er að mála allan flötinn í einu; ekki stoppa fyrr en hann hefur allur verið málaður.
- Látið þorna í um 12 klst. milli umferða.
- Lítrinn af kalkmálningu dugir á 6-16 fermetra, allt eftir því hvaða útliti sóst er eftir. Þeim mun meira vatni sem blandað er í kalkið, þeim mun ljósari og gegnsærri verður málningin sem þýðir að hulan verður minni og áferðin veðraðri. Tvö heiti eru viðhöfð um þessi kalkefni eftir þykkt; það sem gefur þykkari hulu er á ensku kallað Lime Paint og við nefnum kalkmálningu en efnið með þynnri hulu er á ensku nefnt Lime Wash, sem við höfum gefið heitið kalkvask.
Málað yfir kalkmálningu
Það er lítið mál að breyta yfir í plastmálningu seinna meir. Ef kalkmálningin er grófmáluð eða laus í sér skal pússa þá fleti með sandpappír nr. 220 og grunna síðan yfir með Professional Microdispers bindigrunni frá Nordsjö – það er mjög fljótlegt. Þá er flöturinn tilbúinn undir „venjulega“ innimálningu. Hið sama gildir ef yfirborðið er vaxvarið – en þá þarf grófari sandpappír, t.d. nr. 80-100.
Litakort
Kalkmálning – litakort
